حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2088
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
دوّم را از زندان رها مىكند ، آنتيوخوس شكست خورده كشته مىشود ، بعد نزاعى سخت درميگيرد و دمتريوس دوّم هم كشته مىشود . پس از ان ديرى نميگذرد ، كه دولت سلوكى قطعه قطعه مىشود و شهرهاى سوريّه و فينيقيّه استقلال مييابند . همهجا اشخاصى داعيه سلطنت دارند و ميخواهند دولتهائى تشكيل كنند . در اين زمان پارتىها از همه قوىتراند و دولت پارت نزديك است سوريّه را هم از سلوكىها بگيرد ، ولى در اين وقت مردمان شمالى به پارت حمله ميكنند و فرهاد دوّم در جنگى با آنها كشته مىشود . عموى فرهاد اردوان هم در جنگى با يوئهچىها ميافتد ، ولى مهرداد دوّم ( 128 - 88 ق . م ) دولت پارت را از نو مقتدر مىكند . نيروى او سكاها و ساكها را به طرف هند ميراند ، بر باختر و ساكستان ( سيستان ) دست مييابد و ارمنستان تحت الحمايه پارت مىشود . با وجود اين احوال آنتيوخوس هشتم خوش بخت است ، كه مهرداد دوّم در فكر عبور از فرات نيست ، ولى ايران پارتى براى سلوكىها تهديدى است بزرگ و مخاطرهاى است قطعى ، كه هرزمان ميتواند بحيات دولت سلوكى خاتمه دهد . در اين وقت دولت سلوكى مرده است و جسد او در حال تجزيه . هم در اين زمان دولت يهود در فلسطين بسط مييابد ، روم بآسياى صغير رسيده با مهرداد ششم پونت درميافتد . پارتيها ميخواهند سوريّه را اشغال كنند و در انتظارند ، كه ببينند جنگ روم با دولت پونت بكجا ميكشد . اوضاع سوريّه بقدرى بد است ، كه اهالى تاج را به تيگران ارمنى دست نشانده مهرداد دوّم اشكانى ميدهند و او ، كه اسران را قبلا گرفته بود ، همين كه صاحب سوريّه ميگردد ، با مهرداد اشكانى ستيزه كرده ، قسمت شمالى بين النّهرين را اشغال مىكند ، ولى طولى نميكشد ، كه از جهت اتّحادى ، كه با مهرداد ششم پونت كرده بود ، با روميها طرف مىشود و از لوكوّلوس سردار رومى شكست مىخورد . بعد باز موقتا سلوكىها بر تخت سوريه مىنشينند ، ولى اين بازگشت سلوكىها بتخت سوريّه روشن كردن خانه است ، زيرا ديرى نميگذرد ، كه بدست روميها منقرض ميشوند . از اين زمان